لوزه سوم چیست ؟

زرگی لوزه سوم یکی از دلایل اختلال نفس کشیدن در کودکان کم سن است. بسیاری از والدین در مورد اینکه آیا باید با جراحی لوزه سوم را برداشت یا نه تردید دارند…

در مورد لوزه سوم زیاد شنیده ایم اما درمورد آن اطلاعات کمی داریم. داشتن لوزه سوم چه فایده ای دارد؟

لوزه سوم یا لوزه حلق بینی (نازو فارنکس)، بخشی از سیستم دفاعی ناحیه حلق و دهان است که در اصطلاح علمی به آن حلقه والدایر گفته می شود. این حلقه شامل لوزه سوم، لوزه های حلقی و لوزه زبانی است که متشکل از بافت های لنفاوی هستند. لوزه سوم به صورت مجتمع در ناحیه حلق بینی و سایر غدد لنفاوی به صورت پراکنده در حلقه والدایر قرار گرفته اند. در واقع وظیفه اصلی لوزه سوم، ایجاد سد دفاعی در برابر ورود عوامل خارجی، میکروب ها و ارگانیسم های زیان آور بدن است. به عبارت دیگر سدی در بدن برای دفاع از ورود عوامل خارجی، بعد از بزاق و مخاط زبان و دهان است که بعد از دهه سوم زندگی بی فایده به نظر می رسد.

▪ چرا گاهی لوزه بزرگ می شود و آیا افراد خاصی لوزه سوم دارند؟

لوزه سوم و سایر غدد لنفاوی در همه افراد وجود دارد و محل تجمع سلول های لنفوسیتی هستند و واکنش بدن را نسبت به ورود عوامل خارجی تعیین می کنند. اغلب واکنش ها به صورت از بین بردن عوامل یا ایجاد حافظه ایمنی در بدن است. اگر لوزه ها در معرض میکروب ها و ارگانیسم های زیان آور فراوانی قرار بگیرند بدن در جهت مقابله با آنها شروع به بزرگ شدن می کنند و به حد توپ پینگ پنگ می رسند و ایمنی بدن را در برابر عوامل خارجی بالا می برند. در واقع غدد لنفاوی، محل تجمع و بلوغ سلول های لنفوسیتی هستند. یعنی غدد لنفاوی محلی هستند که سلول ها در آن محیط بالغ شده و حافظه پیدا کرده و با ورود اجسام خارجی مقابله می کنند.

▪ با وجود این چرا گاهی لوزه سوم را برمی دارند؟

مانند هر عضوی در بدن، وجود بیماری می تواند عضوی را از حالتی مفید به یک حالت مضر تبدیل کند یا اینکه منجر به ایجاد بیماری در بدن شود. بنابراین اگرچه غدد لنفاوی عوامل مناسبی برای دفاع بدن هستند اما گاهی اوقات نیز خودشان عامل مضر برای سلامتی می شوند.

▪ آیا اشخاص خود می توانند متوجه بزرگی لوزه شوند؟

معمولا با بازشدن دهان، ۲ لوزه در دو طرف حلق وجود دارد که به آن لوزه های حلقی می گویند که در دوسوی زبان قرار می گیرد. اما لوزه سوم که در انتهای حلق بینی واقع می شود و در معاینات ظاهری با چشم قابل مشاهده نیست زیرا در بالای کام نرم و پشت بینی قرار گرفته و تنها از طریق عکسبرداری، آندوسکوپی و آینه های حلقی دیده می شود. با این حال افرادی که لوزه سوم شان بزرگ می شود دهانی باز یا چانه کوچکی دارند، صورتی کشیده و لب کوتاهی دارند و دائم در حال تنفس از دهان هستند و اغلب زیر چشم هایشان پف آلود، ملتهب و قرمزرنگ است. دندان هایشان به صورت منظم رشد نکرده و می توانند مبتلا به سینوزیت مزمن و همچنین اختلالاتی در گوش شوند. اینها علایم یک فرد با چهره آدنوییدی یا adenoied face است. همچنین این مساله منجر به تغییر صدای کودک و تودماغی صحبت کردن او می شود.

حتی در مواردی نیز این علایم می تواند شدیدتر باشد مانند مشکلات خواب که به صورت آپنه های خواب یا توقف تنفس حین خواب، تقلای شبانگاهی که در بستر قابل مشاهده است عدم آرامش هنگام خواب آلرژی، سینوزیت، آسم یا علایم شدیدتری مانند فشارخون اولیه و گاهی اوقات در کودکان به صورت شب ادراری دیده می شود. کودکی که این علایم را دارد به دلیل اینکه خواب آرامی در طول شب نداشته، صبح ها خیلی ناآرام و بدخلق از خواب بیدار می شود و میلی به غذا ندارد. سرکلاس خواب آلود است و به نوعی تمرکز کمی در کلاس درس دارد و یادگیری وی کاهش می یابد که این مساله ممکن است باعث افت تحصیلی کودکان شود.

▪ اگر لوزه بزرگ شده ای را برندارند چه اتفاقی می افتد؟

وجود یک غده لنفاوی برجسته غیر از اینکه علایم ابتدایی مانند خروپف، بسته شدن راه بینی که منجر به تنفس از دهان می شود ایجاد می کند در طولانی مدت وقتی حجم لوزه سوم از حد مشخص و متعارفی بزرگ تر شود باعث ایجاد تغییراتی در تنفس فرد و فشار روی تخلیه لنفاوی ناحیه سر و گردن می شود که منجر به سینوزیت می شود. همچنین می تواند به دهانه شیپوراستاش که هوای داخل گوش را از طریق حلق تامین می کند فشار وارد کند و نهایتا باعث انسداد شیپوراستاش شود که این عامل منجر به یک التهاب در گوش می شود که به آن اوتیت یا التهاب گوش میانی می گویند. عدم درمان به موقع آن در درازمدت می تواند تغییرات جدی مانند تغییر شکل فک و صورت برای فرد ایجاد کند. در این موارد چانه رشد نمی کند و فاصله بینی و لب افزایش پیدا می کند که باعث ایجاد شکل خاصی در افراد می شود. غیر از تمامی این عوارض ذکرشده، ممکن است کودک به دلیل شنوایی به پزشک مراجعه کند. در ضایعه ایجاد شده پرده گوش به داخل کشیده شده و عارضه ای به نام اوتیت سروز ایجاد شود یا حالت بیرون زدگی همراه با ترشحات مایعی که پشت پرده است که این مساله روی شنوایی کودکان تاثیر بسزایی می گذارد. متاسفانه گاهی اوقات شاهد این مساله هستیم که پس از اینکه کودک مبتلا به آدنویید بزرگ شده و فک و صورتش مشکل پیدا می کند و وضعیت دندان هایش به هم می ریزد تازه والدین به این فکر می افتند که لوزه سوم را بردارند. در این شرایط اگرچه می توان لوزه سوم را برداشت. در این شرایط اگرچه می توان لوزه سوم را برداشت اما اصلاح عوارض پیش آمده سخت و گاهی نیز غیرممکن است.

▪ در چه شرایطی لازم است لوزه برداشته شود؟

اگر لوزه سوم، باعث ایجاد مشکلات جدی مانند شروع تغییرات چهره آدنوییدی یا سینوزیت مزمن یا اوتیت میانی که غیرقابل کنترل باشد یا مشکلاتی چون آسم و آلرژی های شدید در کودک شود، باید این وضعیت بررسی شده و با عمل جراحی لوزه سوم برداشته شود. روش های جراحی شامل کورت کشیدن یا برداشتن به وسیله لیزر یا کوبولیشن است که هیچ کدام مزیت فوق العاده بیشتری بر دیگری ندارد. به ر غم اینکه در کتاب های گوش و حلق و بینی علایم خاصی برای برداشتن لوزه سوم وجود دارد اما همچنان روش های درمانی استفاده از اسپری های بینی یا درمان آنتی بیوتیک نیز جای خود را دارد. اما قطعا در مواردی که پزشک جراح تصمیم به جراحی می گیرد بهتر است بدانید که این تصمیم می تواند بسیار موثر باشد. برای انجام عمل جراحی پس از یک دوره بررسی اقدام می شود اما در موارد حادی که فرد دچار گوش درد حاد شده باشد که منجر به پارگی پرده گوش می شود سریعا تصمیم برای جراحی گرفته می شود. البته قبل از آن یک عکس نیم رخ گردن و احتمالا یک تست شنوایی باید انجام شده باشد و اگر نشانه ای از انسداد راه تنفسی باشد اقدام به برداشتن لوزه سوم می شود.

▪ معمولا برخی از والدین با دیدن علایم ذکر شده به کودک خود آنتی بیوتیک می دهند. خوردن آنتی بیوتیک چه مشکلاتی ایجاد می کند؟

متاسفانه در کشور در خصوص مصرف آنتی بیوتیک همگی ما داروخانه، پزشک، بیمار و سیستم درمانی مقصر هستیم و این مساله موضوعی است که باید با جدیت با آن برخورد شود و آگاهی و اطلاعات کافی در نحوه مصرف آن داده شود. اگرچه آنتی بیوتیک، دیدگاه جدیدی برای بهداشت عمومی و تسهیلات خوبی برای سلامت بشر ایجاد کرده است و از سوی دیگر فرصتی عالی برای رهایی بشر از عفونت های مرگبار است اما مصرف بی رویه و خودسرانه آن می تواند باعث تغییر مکانیسم بدن شود. به علاوه برخی میکروب های مفید در بدن وجود دارد که این میکروب ها به فرد کمک می کند تا سالم بماند و نسبت به میکروب های مهاجم مقاوم باشد. برخی از آنها برای تولید ویتامین و تقویت سیستم ایمنی بدن مفید است و مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک باعث از بین رفتن آنها می شود. لوزه سوم در شرایط عادی به هیچ وجه نیاز به آنتی بیوتیک ندارد. مگر در موارد خاصی چون عفونت ها و سینوزیت های مزمن که با تشخیص پزشک تجویز شود.

▪ بهترین زمان برای برداشتن لوزه سوم در کودکان چه زمانی است؟

از زمانی که کودک ۱۰ هفته سن دارد یعنی از سه ماهگی به بالا هنگامی که ۱۰ کیلوگرم وزن دارد و هموگلوبین خونش ۱۰ است – می توان عمل جراحی انجام داد. اما معمولا زمانی پزشک اقدام به این عمل می کند که عوارض جدی ایجاد نشده باشد. اگر کودکی لوزه سوم دارد توصیه می شود تا قبل از بروز عوارض تصمیم به برداشتن آن گرفته شود. با توجه به اینکه کودک قدرتی برای تصمیم گیری وضعیت خود ندارد، والدین باید درخصوص عدم درمان لوزه سوم و اینکه چه عوارضی می تواند بر کودکشان بگذارد پرسش وجو کنند و اگر نمی توانند تصمیم درستی بگیرند به پزشک خود اعتماد کنند. بسیاری از اختلالات رفتاری و خواب و فشارخون های اولیه مربوط به این مساله است و به خاطر یک تصمیم اشتباه پدر و مادر کودک برای سالیان سال اکثر این عوارض را همراه خواهد داشت.

▪ چگونه می توان از ابتلا به این ناراحتی پیشگیری کرد؟

این بیماری پیشگیری خاصی ندارد. با مشاهده نخستین علایم والدین باید کودک را نزد پزشک ببرند و از مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک اجتناب کنند. فراموش نکنید که عدم مراجعه به موقع به پزشک باعث ایجاد عوارضی در کودک می شود و قطعا مشکلاتی را به همراه خواهد داشت. برخی از این عوارض قابل اصلاح هستند اما متاسفانه تعدادی از آنها ضایعه همیشگی هستند. بنابراین والدین باید بلافاصله بعد از مشاهده علایم و قبل از بروز عوارض ذکر شده یا در صورت مشاهده هر کدام از عوارض لوزه سوم به پزشک متخصص مراجعه کرده و نسبت به درمان یا انجام عمل جراحی اقدام کنند.


این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید

دیدگاهتان را بنویسید